Convivencia

No Fogar de Santa Margarida, entendemos a convivencia como un dos piares fundamentais que sustentan o obxectivo xeral da educación: o desenvolvemento integral do noso alumnado. Non é de estrañar que a nosa contorna inflúa no noso estado de ánimo e, á súa vez, na nosa motivación para afrontar os desafíos da vida cotiá. Centrar os nosos esforzos en mirar máis alá dos resultados académicos, da aparición de posibles conflitos e da metodoloxía de ensino, para comprender e mellorar día a día, equivale a cultivar as relacións entre todos os membros da comunidade educativa. Neste sentido, seguimos a Ortega et al. (1998) ao recoñecer que non só estamos a falar do alumnado, senón tamén do profesorado e das familias, así como da comunidade na que vivimos e os seus recursos.

A escola promove a convivencia pacífica onde o compañeirismo, a confianza, o respecto e a igualdade son selos distintivos interiorizados para mellorar a calidade da educación. O noso traballo baséase neste principio, esforzándonos por transmitir estes e outros valores tan esenciais para acadar unha vida académica e social plena.

Co obxectivo de previr conflitos e promover a súa resolución pacífica, así como a non violencia en todos os ámbitos da vida persoal, familiar e social, e ao abeiro do disposto no Decreto 8/2015, do 8 de xaneiro, polo que se desenvolve a Lei 4/2011, do 30 de xuño, de convivencia e participación da comunidade educativa, creouse no centro unha aula de convivencia inclusiva.

Aínda que o artigo 19.3 da Lei 4/2011 lle outorga unha dimensión correctora —“crearanse aulas de convivencia inclusivas, que non teñen carácter permanente e teñen como obxectivo substituír o tempo de permanencia nunha aula, con apoios e formación específica dirixida á reintegración do alumnado na súa propia aula o máis axiña posible”—, o Fogar de Santa Margarita tamén lle outorga unha dimensión preventiva, entendendo esta aula como un espazo físico onde se atenderán as necesidades socioemocionais do alumnado e se mellorará a súa intelixencia emocional e as súas habilidades sociais. En base a esta definición, a asistencia a este espazo non se deberá a unha medida correctora, senón a unha necesidade percibida polas familias, o profesorado e/ou o Departamento de Orientación.

Considerando a aula de convivencia inclusiva como un espazo de prevención e intervención, e propoñéndoa como alternativa á expulsión do centro cando a administración o considere oportuno, os obxectivos específicos para a creación desta aula son os seguintes:

  • Crear un espazo que proporcione ao alumnado as condicións necesarias para reflexionar sobre o seu propio comportamento, mellorando as súas habilidades sociais.
  • Capacitarlles para aprender a responsabilizarse das súas propias accións, pensamentos e sentimentos.
  • Desenvolver a intelixencia emocional, fomentar valores e habilidades sociais, e mellorar a autoestima e o autocontrol.
  • Promover o desenvolvemento de actitudes cooperativas e respectuosas.

O Plan de Convivencia do Centro establece os criterios e as condicións para a atención do alumnado na aula de convivencia inclusiva, así como as accións que nela se levarán a cabo, dirixidas a promover o proceso de reflexión por parte do alumnado atendido neste espazo.

As relacións interpersoais adoitan xerar conflitos. Nos centros educativos onde conviven mozos e mozas, estes conflitos tenden a xurdir con maior frecuencia e intensidade, xa que o alumnado aínda necesita adquirir e/ou mellorar as súas habilidades socioemocionais. Cando os conflitos non se abordan axeitadamente debido a unha mala xestión, poden derivar nunha serie de problemas que afectan á comunidade escolar.

Un dos nosos principais obxectivos en canto á convivencia escolar é que o alumnado mellore as súas relacións e aprenda a xestionar as súas emocións desenvolvendo a súa capacidade de comunicación entre eles. Por este motivo, púxose en marcha o Servizo de Mediación entre Iguais.

Durante o curso escolar 2015/16, comezou o proceso de formación de mediadores entre iguais en secundaria. A súa función principal é axudar ao alumnado que o solicite a resolver pacificamente diversos problemas relacionados coa convivencia, como malentendidos, insultos, ofensas, etc., excluíndo casos máis graves como o acoso escolar. Ademais, os mediadores que o desexen colaboran noutras actividades relacionadas coa mellora da convivencia no Centro.

No curso 16/17, coa finalidade de extender progresivamente a mediación entre iguales a tódalas etapas educativas, decidiuse incorporar ao alumnado de 5º e 6º de EP no citado proceso de formación, consistente en cinco clases teórico-prácticas onde aprenderán, entre outras cousas, os principios básicos da mediación e as súas técnicas de intervención.

Un dos obxectivos xerais da educación emocional é o desenvolvemento das competencias emocionais, referíndose ao conxunto de capacidades, coñecementos, habilidades e actitudes necesarias para, entre outras cousas, ser conscientes das nosas emocións, recoñecelas, comprendelas, saber expresalas e regulalas positivamente. Seguindo a Goleman (1999), cando falamos de competencias de intelixencia emocional, estamos a referirnos á competencia persoal e social. A primeira abrangue a autoconciencia, a capacidade de tranquilizarnos en situacións tensas ou estresantes e a habilidade para afrontar estes momentos difíciles vendo sempre o lado positivo, mentres que a competencia social vén determinada pola calidade das relacións que cada persoa mantén cos demais.

Os puntos mencionados anteriormente demostran a importancia da educación emocional para o pleno desenvolvemento da personalidade do alumnado. Así é como a abordamos no centro, a través dunha serie de actividades e exercicios principalmente prácticos e atractivos que nos introducen a diferentes emocións. Os nosos obxectivos principais son fomentar a autoconciencia emocional e unha axeitada regulación emocional, así como mellorar as relacións interpersoais.

A través das nosas accións, cremos que desenvolver a intelixencia emocional é vital para previr condutas inapropiadas (maltrato, agresión, acoso escolar, violencia de xénero, etc.) e problemas psicolóxicos (ansiedade, tensión, fobias, etc.), e tamén contribúe a mellorar o rendemento académico do noso alumnado.

Ao longo do curso escolar, celébranse unha serie de charlas e obradoiros preventivos para mellorar a convivencia dentro do centro e anticipar circunstancias ou situacións que poidan dificultar o saudable desenvolvemento físico, psicolóxico e socioemocional do alumnado.

Algunhas destas actividades son postas en marcha polo persoal do centro, mentres que outras son levadas a cabo por profesionais e institucións externas que ofrecen o seu apoio á comunidade escolar, como o Concello, a Policía Nacional a través do programa do Plan de Seguridade Escolar, a Policía Local a través do programa do Oficial de Enlace Escolar, etc.

Os temas tratados abordarán sempre cuestións de actualidade que poidan influír na vida do alumnado. Tamén nos esforzaremos por responder ás necesidades e intereses expresados ​​polo propio alumnado, abarcando aspectos ou temas relacionados coa convivencia que soliciten.

Algunhas das charlas e obradoiros preventivos relacionados coa convivencia escolar realizados nos últimos anos trataron os seguintes temas:

  • Prevención do acoso escolar e do ciberacoso.
  • Uso responsable das redes sociais.
  • Prevención do abuso de drogas.
  • Igualdade e prevención da violencia de xénero.
  • Habilidades sociais.
  • Intelixencia emocional.
  • Alimentación saudable. Prevención dos trastornos alimentarios.
  • Diversidade cultural.